Kapag ang patak ng tubig ay kasiyahan

kapag ang patak ng tubig ay kasiyahan, walang dahilan para hindi magpasalamat
-lakbay-lakad 2011ng mga Batsilyer ng Artes sa Filipinolohiya

SALAMAT SA'YO: Ikaw na dahilan kung bakit kami nandirito sa lansangan ng pakikibaka

Ilang taon kna ring nakatayo ka sa popeye

hawak ang mikropono

salamat at umaangat ang aming pang-unawa

sa katayuan, sa estado

salamat at mukhang isinasakripisyo mo ang lahat para dito

suot lagi ang kupasing maong

at fitted black T-shirt,

hindi ka napapagod

na humawak ng plakard

baner, poster, habang nakataas-kamao

nakalimutan ko, isa ka ring estudyante

sa unibersidad na ito

A, tulad ko

pinili mong magbigay ng marka

sa mga tao sa pulitika

bigay mo nga noon kay La Gloria

sa kanyang rehimeng pinutakti ng mga pag-aaklas, kilos-protesta

malaking singko ang ibinigay mo sa kanya

at ngayon kay P-noy

kamo matapos ang isang taong pag-upo sa palasyo

dapat lang bigyan ng bugok na itlog

ng nilalangaw na singko

bilang iskor niya sa pagiging tuta, inutil, bobo

tama, binigyan mo siya ng bagsak na marka

Tama, nang  sabihin mong masa ang magtatakda

masa ang tagapagtakda

salamat sa katibayan mo at pagiging ihemplo

Salamat sa'yo

Salamat sa isinasakripisyo mong pag-aaral

maipaglaban lang ang bayan

sukdulang sa mga rally ay masaktan

sa tulakan sa takbuhan,sa girian

maiwan man tsinelas sa lansangan

sa tama ng truncheon: duguan

at madalas pa ngang nangangalam ang tiyan

sa paglatay ng bala ng tubig sa balat, sa katawan

maipaglaban lang ang bayan, ang karapatan!

masahol pa nang sermunan ng magulang

o ang pag-aalala kaya

pangamba na baka bukas, makalawa

hindi na init ang kanilang madama

kapag yakap ka

hindi na init kundi lamig

hindi na init kundi ang malamig na katawan

na yayakapin sa pagkakahandusay

duguan, walang pagpintig, walang buhay

Salamat at wala kang pangamba

sa kung anuman ang itinatakda

ng paglalakbay ng hanay

isipan mo'y nakatuon

Lamang sa tagumpay

Salamat at iminulat mo kami sa katotohanan

Salamat sayo -Iskolar ng Bayan

nag-aalab ang iyong paninindigan

sa Pambansang kapakanan

Salamat sa iyo

ikaw na dahilan kung bakit kami nandito

sa lansangan ng pakikibaka

nakataas-kamao 

Phenylpropanolamine

(reseta  sa  minamanhid na sistema )

Sa batis ng Croma de Habla
Tumulong ang publiko abugado
At pumintig ang pag-asa
na mabulid silang akusado

kaso, ilang libong piso

ang halaga ng bawat proseso

ako'y aba na maging bulsa'y tinatrangkaso...

bumulong mga demonyo

iurong, iatras nang mabilis maasunto

reklamo'y kikita pa ng daan daang piso

Tarantado! hindi ko makita kung paano kumita

sa napakababoy na paraan

hinihipo ka't hinihimas, nilalamas

marahas na winawasak ang puri mo't dangal

sa gitna ng mga hayop, mga hangal!
pinagpasa-pasahan, pinagsasawaan

hindi ko makita kung paano kikita

ang kahubaran, lupaypay, sugatan, luhaan...

Gusto kong lumaban!

manhid man ang katawan

may tinig at boses na dapat pakinggan!

Diyos na mapagmahal
nakagigimbal ang mga hangal
sa iisang lamesa kasama ang piskal
Diyos ng mga napapagal
bawat subo nila'y may pagtalsik ng laway
may matamis na hagalhal
nang magbayaran na ng dangal
at kabanal banalang puon
korteng walang pusong mamon
atorni ko pa ay may ipinabaon
kapag tinanong raw
“iyo… iyo nga ni!” lang ang itutugon

pinilit akong amuin
palaisipaý naging sudoko sa kamay
kinakalamay aking salaysay…
binabaliko ang siyang tunay
“binanyuhay ang salitang hinalay”

Tangan ay martilyo?
Kaso ko ang pako…
At sa pagbagsak ng hatol gamit ang maso
Naalala ko si Pilato
Nang ikunla kamay sa plangganang may tubig
Pinaghugasang plangganaý kumulay ng dugo…

Tinurok sa sintido
Anestisya ng pagkadismaya
Pinaghalayan ng husgado
pinagahasa sa basura
sa manhid kong lipunan
saan ang hustisya?

ABAKADA

ayokong magkasya lang sa iisang kahon

binabaliw sa sikip, sinisikil, kinakapon

kamangmangan ang itinuturo ng ilusyon

daigdig ng puson; puson ng daigdig

eksibisyon ng pambubulag ng engkantadong mangingibig

ginagapos mo ang galit, init, alab, tuwing kinikilig

hilig na paglalakbay sa taludtud ng pag-ibig

inaakay ka sa bitag, sa mapanlinlang na yungib

labas-pasok ang utak sa lagusan ng panganib

muni-munihin mong hindi pa natatapos ang laban

naroon sina Juana’t Juan: lugmok, alipin, pinagsasamantalahan

ngakngak ng palahaw, nguyngoy ng hapdi, kirot sa latay ng kanilang katawan

obrerong inalisan ng karapatan, magsasakang di makatikim ng pinagpawisan,

pikit-matang tinitiis ang pang-aalipin, pambubusabus sa masang anakpawis

rebolusyon ng tiyan, sikmurang malimit sa pagkalam

sikmurain ang iniiwasan mong makitang realidad, katotohanan

tuwing naglalakbay ang utak mo sa mundo ng kalibugan

unti-unting pinapanawan ng ulirat, nag-aagaw buhay ang sambayanan

wala kang ginagawa , di nakikisangkot, di kumikilos, di lumalaban!

yakap, kahalikan, kasiping lamang ang mga basura ng isipan.

A, BAKA DAhil takot ka!

A, BAKA DAhil takot kang masilayan, tunay na paglaya!

A, BAKA DAhil ayaw mong LUMAYA!

Apoy ng Puso’t Isip

Mababanaag, anag-ag, silab

Sa isip ng mga punyal

Na itatarak, wawakwak sa leeg ng mga hangal

Ipanlalaslas sa katawan

Ng mga bundat na buwaya, buwitre, at uwak

Na pusakal na tagapigtal

ng pagtitiis at pag-asa

ng masang pinakamamahal

Ang itinimo sa isip

Lilikha ng diwa, ng adhika

at isisigaw sa wakas ng silab

na pinaaalab ng lubhang pagsalabusab,

Pagkaduhagi’t pang-aalipin, pang-aalipusta,

Pagyurak, pangmamata,

Pagtratong hayop sa mga magsasaka,

Di wastong sahod ng mga manggagawa,

Pandurukot, pagpapasista sa unyon,

Pananakot sa protestang may layon

Ngayon, mula sa tumimong adhikang nag-aalab, naglalagablab

Isisigaw: Rebolusyon! Rebolusyon! Rebolusyon!

Mababanaag ang silab

Dingas sa kumukulong dugo

Simbuyo ng puso ng punglo

Sapat na aming pagtitiis

Para sa kasingilan

ng daang buhay na binuwis

Magniningas ang puso’t isip

Para sa Pambansang katubusan

Lilikha ng hanay

Kikilos para sa bayan

Lalaban para sa pagkamit ng kalayaan

Lalaya ang masa

Lalaya sa anumang paraan!

Taas kamaong tutungo

Sa iisang daan, sa iisang yugto

Kalangitan at lupang kulay dugo!

"Kung ang tula ay isa lamang”

kung ang tula ay isa lamang

ni jesus santiago

Kung ang tula ay isa lamang
pumpon ng mga salita,
nanaisin ko pang ako'y bigyan
ng isang taling kangkong
dili kaya'y isang bungkos
ng mga talbos ng kamote
na pinupol sa kung aling pusalian
o inumit sa bilao
ng kung sinong maggugulay,
pagkat ako'y nagugutom
at ang bituka'y walang ilong,
walang mata.
Malaon nang pinamanhid
ng dalita ang panlasa
kaya huwag,
mga pinagpipitaganang makata
ng bayan ko,
huwag ninyo akong alukin
ng mga taludtod
kung ang tula ay isa lamang
pumpon ng mga salita.

mula sa tula ni Jesus Manuel Santiago

Ang tula ay damdaming nakapaloob sa mga piling salita.      Sinasabing ang tula ay maaring masulat na ‘sang upuan lamang, sa madaling salita’y  madaling gawin. Ayon nga kay Alexander Sinitsit kapag nakasulat ka ng tula ay para ka lang isang batang nang-aagaw ng laruan sa kapwa mo bata, kapag nakasulat ka naman ng isang kuwento ay para kang mandurukot o snatcher, pero kapag nakasulat ka ng isang nobela para ka ng Bank rubberier.  Pero hindi lahat ay ganito ang pagtingin sa tula. Ang tula ay isang uri ng ating mayamang panitikan, masarap man o manibalang ang lasa ay isa paring obra.

Ngunit paano nga kung ang tula ay isa lamang pumpon lamang ng mga salita? Gaya ng paksain sa tulang ito, “ kung ang tula ay isa lamang”   sa unang linya palang sinabi na kung ang tula ay pumpon lamang ng mga salita ay mabuti pang bigyan na lang siya ng isang taling kangkong o bungkos ng mga talbos ng kamote na sa kung saan lang tumutubo ngunit mas makabubusog sa kanyang tiyan.

          Ang ganitong mambabasa ng tula ay uhaw sa karunungan at gutom sa kaalaman. Gayon nga’y ang sikmurang gutom ay walang ilong at mata. Kaya’t hindi mapanglililo ng mga mababangong salita, magagarbong taludtud at mahuhusay na paghahabi ng wika. Masarap ngunit hindi nabubusog.

Anong damdamin nga ba ang makapupukaw sa bayan?        Binubulag ng sistema ang mga tao, kaya’t  kay husay at mangyaring mabuhay ang mga tulang naglalantad ng katotohanan, lumalaban sa inhustisya at nagmumulat sa piniringang mata ng masa. Sa tulang, “ Sa Napakaingat na makata” ni Prof Rogelio Ordones ay may puntong: ang makatang nagtatago ng katotohanan at takot na magpalaganap nito’y walang kahihinatnang manunulat, walang lugar ang karuwagan sa isang mahusay na manunulat. Maraming sakit ang  lipunan, maraming suliranin ang lipunan, maraming dapat na ihayag,  patotohanan, at iulat sa bayan.

Kaalinsabay ang sustansyang hinahanap sa isang magaling na tula. Mensahe ang pinahahalagahan ng isang manunulat, bagamat nakatutulong rin ang porma sa kasiningan ay hindi ito ang dapat mamayani. Yung mensahing mananatili o uukilkil sa kaisipan ng mga babasa. Yung mensahing may sustansyang hindi basta basta lang mawawala sa gunita. Yung mga tula sa pag-ibig o romansa, tumatagal ba sa panahon? Hindi. Parang making love rin, saglit lang. subalit ang mensahing maglulunsad ng pagbabago, ng pagkamulat, ay mananatili hanggat ang lipunan ay may sintomas ng ganitong sakit.

 Lunsuran ng masustansyang tula ay ang mayamang minahan ng brilyante ng karunungan -ang masa. Para sa mambabasa kung bakit tayo sumusulat, at ang kalakhang mambabasa ay ang karaniwang masa.       Sa gayon ang bawat tula ay hindi na isa lamang pumpon ng mga salita. Mas malinamnam pa sa anuman, makakain, malulusaw sa tiyan, ngunit hindi ilalabas ng butas sa puwetan.

Idealismo en Cerebro de Loco

Viva! Sunador de la Mancha
ikampay sa panagimpan mga alaala ng pag-asa
kalumbaya'y miminsang masawata
sa palad itatakda, itatadhana

Viva! Caballero en Rapido Caballo
suot-suot kalasag ng konkretong idealismo
hawak-hawak espadang nabaliko
ng nakatatawang kontraryo
habang sa paglalakbay
patungong de kahoy na kastilyo
magaganap
kaganapan ng pagiging ganap
na kabalyero

Viva! Yelmo de Oro en Cerebro Loco
sa daan ang liwanag, Dulcineang pinipintuho
halimuyak ng sampaguita
ang poso-negro't estero
sa kalasag ng kabaliwang ito
nasasagka kahit anong pagkabaho

Viva! Caballero, tocar la estrella
at sa pag-abot na ito
ako si Sanchong todo saludo
habang isinisigaw, "Viva!
Viva! Sueño de la Mancha, Viva!
huwag lang magising sa katotohanan

na lahat ay haraya